Jumat, 10 Februari 2012

Aksara Rekan{sari aditya 9f}  
Aksara Rekan ini digunakan unutuk penulisan kata-kata yang berasal dari bahasa arab. Data ini diambil dari naskah Jerman, beberapa huruf tidak dikenal dalam pelajaran aksara jawa di sekolah-sekolah di Jawa. Juga terjadi perbedaan fungsi aksara murda khå yang seharusnya adalah untuk menggantikan aksara arab kho sekarang digunakan untuk menuliskan aksara kha dan kho. Sedangkan aksara murda kha tidak dikenal karena digantikan dengan penggunaan aksara murda khå.
Aksara Rekan

Jumat, 20 Januari 2012

TEMBANG MACAPAT (ZUMR5OTUN)

TEMBANG MACAPAT JAWA
MijilPoma kaki padha dipun eling
Ing pitutur ingong
Sira uga satriya arane
Kudu anteng jatmika ing budi
Ruruh sarta wasis
Samubarang tanduk

SinomNulada laku utama
Tumraping wong tanah Jawi
Wong Agung ing Ngeksianda
Panembahan Senapati
Kepati amarsudi
Sudaning hawa lan nenpsu
Pinesu tapa brata
Tanapi ing siyang ratri
Amemangun karyenak tyas ing sasama

Kinanthi
Saranane wong yun luhung
Betah tapa kurang guling
Elinga solah jatmika
Yen wicara kudu manis
Murih sengseming sasama
Samaning manungsa sami

Dhandanggula
Lamun sira anggeguru kaki
Amiliha manungsa kang nyata
Ingkang becik martabate
Sarta kang wruh ing hukum
Kang ngibadah lan kang wirangi
Sokur oleh wong tapa
Ingkang wus amungkul
Tan mikir pawewehing lyan
Iku pantes sira guranana kaki
Sartane kawruh ana

Asmaradana
Aja turu sore kaki
Ana dewa nganglang jagal
Nyangking bokor kencanane
Isine donga tetulak
Sandang kalawan pangan
Yaiku bageyanipun
Wong melek sabar narima

Gambuh
Aja nganti kabanjur
Barang polah kang nora jujur
Yen kabanjur sayekti kojur tan becik
Becik ngupayaa iku
Pitutur ingkang sayektos

Maskumambang
Maratani mring anak putu ing wuri
Den padha prayitna
Ajana kang kuma wani
Mring biyung tanapi bapa

Durma
Ingkang eling iku ngeling ana marang
Sanak kadang kang lali
Den nedya raharja
Mangkono tindak ira
Yen tan nggugu iya uwis
Teka meneng amung aja sok ngrasani

PangkurSekar pangkur kang winarna
Lelabuhan kang kanggo wong ngaurip
Ala lan becik puniku
Prayoga kawruh ana
Adat waton punika dipun kadulu
Miwah ingkang tata krama
Den kaesthi siyang ratri

Megatruh
Para janma sajroning jaman pakewuh
Kasudra nira andadi
Dahurune saya ndarung
Keh tyas mirong murang margi
Kasetyan wus nora katon

Pocung
Ngelmu iku kalakone kanthi laku
Lekase lawankas
Tegese kas nyantosani
Setya budya pangekese dur angkara
YUDHISTIRA(sari aditya 9f)
Dalam pewayangan jawa lebih sering dikenal dengan Puntadewa, merupakan putra pertamapandawa yang memiliki sifat paling Jujur. dalam kisahnya Dia diceritakan tidak pernah berbohong selama hidupnya. Dia juga disebut Satria dari Amarta. Yudisthira adalah pemegang hak waris tahta Hastinapura yang sesungguhnya, karena ayahnya Pandu menitipkan Hastinapura kepada Destarata adiknya yang juga merupakan ayah para Korawa.
Namun karena ketamakan Korawa, Pandawa menjadi teraniaya dan sering ditipu.







BIMA
Dalam pewayangan jawa Werkudara atau Bimasena, merupakan putra kedua Pandawa yang paling perkasa dan pemberani, tempramental namun mencintai kebenaran, ia dikenal denganGada Rujakpolo sebagai senjatanya yang paling terkenal. Werkudara adalah satria dari Jodiphati, wilayah dari Amarta.
Dia menganggap semua orang sama derajadnya, sehingga dalam cerita pewayangan jawa, dia tidak pernah bicara dalam Bahasa Krama Inggil (bahasa jawa yang nilai rasanya paling halus) juga tidak pernah duduk ketika berbicara dengan orang lain.
sifat khasnya yang lain, dia tidak suka berbasa-basi dalam berbicara, tanpa tading aling-aling dan tidak pernah menelan kembali ludahnya sendiri.






ARJUNA
dikenal juga dengan nama Janaka atau Permadi, diceritakan memiliki wajah yang rupawan, romantis, dan pecinta ulung dengan panah pasopati sebagai senjatanya. dalam berbagai kisah roman masa kini, kisah arjuna banyak dijadikan inspirasi percintaan para sastrawan. Janaka merupakan Satria dari Madukara.
Arjuna memiliki banyak istri, yang paling terkenal adalah Sembadradan Srikandi.
Sembadra memiliki sifat yang lembut, lemah gemulai, anggun dan santun. sedangkan Srikandi memiliki sifat lincah, enerjik, bahkan ikut bertempur di Baratayudha bahu-membahu bersama suaminya. maka dalam masyarakat masa kini wanita karir dengan segudang prestasi sering dikiaskan dengan Srikandi istri sang Arjuna.
Meskipun tampan dan rupawan, Arjuna merupakan kesatria tanpa tanding, selalu menang dalam setiap pertempuran. untuk itu dia juga pernah dijuluki Wijaya yang berarti tidak pernah kalah.

dan yang terakhir adalah si kembar Nakula dan Sadewa merupakan saudara tiri dari ketiga pandawa sebelumnya.


NAKULA
mempunyai watak setia, taat, belas kasih, tahu membalas budi dan dapat menyimpan rahasia. dia memiliki kelebihan dalam ilmu pengobatan.
dikisahkan dia memiliki ingatan yang tidak terbatas, sehingga dapat mengingat semua hal yang pernah ia alami.

 Sejarah Pandawa Lima(sari aditya)

Kisah pewayangan merupakan kisah legendaris bagi masyarakat hindu. Di india maupun di Indonesia semasa nusantara dibawah jaman kerajaan hindu kisah tersebut mengakar dalam cerita rakyat, juga berkembang menjadi budaya di masyarakat nusantara. Seperti kitab Bharatayudha karangan Mpu Sedah dan Mpu Panuluh. kisah2 tersebut kemudian berakulturasi dengan kebudayaan jawa, dan diceritakan kembali dalam kisah pewayangan, meskipun mengalami sedikit perbedaan. Cerita filosofi wayang yang merupakan budaya hindu tersebut mulai menjadi filosofi jawa, yang digelar dalam acara2 penting pada masyarakat jawa.

Pada masa kecilku, masih banyak sekali pertunjukan wayang digelar untuk merayakan upacara khitanan, perkawinan, ulang tahun instansi, atau pesta adat jawa. namun saat ini  kebudayaan wayang sudahmulai tergradasi dengan  budaya modern.  Bioskop, Televisi, Playstation,  dan berbagai teknologi baru, telah menggantikan hiburan massal seperti pertunjukan wayang.
Budaya wayang dekat dengan masa kecilku, membuat kisah filosofisnya masih melekat dalam benakku.

Pada tanggal 7 November 2003, wayang dianugerahi oleh UNESCO sebagai karya kebudayaan yang mengagumkan dalam bidang cerita narasi dan warisan yang indah dan sangat berharga(Masterpiece of Oral and Intangible Heritage of Humanity).

Kisah Baratayudha, sebuah kisah pertempuran antara bala Pandawa dan Kurawa di Kurusetra, meninggalkan sepenggal legenda heroik yang sarrat makna.

Pandawa yang merupakan Putra Pandu, terdiri dari 5 orang kesatria yang melambangkan kebaikan dan 5 sifat kesempurnaan manusia (khususnya pria).

Rabu, 18 Januari 2012

zumratun

TEMBUNG LINGGA
1. Panulise tembung lingga ora kena ngrangkep aksara , kayata :
fan  s}[z[z  b}[zos\  Xri
dahana  srengenge  brengos  leri
Ora kena katulis :
fhan  s}=[z[z  b}[zos\  X/ri
Sing nyebal  :   tnV     (tannya)
Manawa katulis  tv,  pakecapane wanda ing ngarep  (wandane wiwitan) mesthi
banjur kliru jejeg , sing benere kudu diwaca miring.
2. Endi sing kudu katulis nganggo pepet-layar , lan endi kang katulis nganggo keret ?
a. Mung wanda wekasaning lingga kang katulis nganggo pepet – layar 
wfe/  bene/  snTe/  XmPe/  sege/
wader  bener  santer  lemper  seger
b. Kang dudu wanda wekasaning lingga kang katulis ngango keret , ora kena
nganggo pepet layar
p}lu  g}m  k}teg\ t}b=  p}kutut\
prelu  grema  kreteg  trebang prekutut
c. Wandane tembung manca kang dicethakake , senajan dudu wanda wekasaning
lingga, katulis nganggo pepet-layar , kayata :
pe/bn\   asline  : verband
pe/gf]i=   asline  : vergadering
gupe/[mn\   asline : Gouvernement
d. Purwane lingga kang katulis mung nganggo layarbae (ora nganggo pepet-layar ,
ora nganggo keret ), kayata : w/t  k/n  s/t  w/n  f/m
warta  karna  sarta  warna  darma
3. Manawa nunggal tembung, pasangan   ca    ,  ja   ora kena katulis ana ing sangisore
aksara na, kudu mnganggo ana sangisore aksara  nya  , kayata :
lvCip\  [m[vC=  bvJ|/  kvCi=
lancip   menceng  banjur   kancing
kevC|/  XvC_   [sLo[vJ/o  gvJil\
kencur   lenceng  slonjor   ganjil
Titikane nunggal tembung utawa ora , bisane katon Manawa katulis ing aksara Latin.
a. Nunggal tembung, yen katulis nganggo aksara Latin nunggalsagandhengan,
kayata :
jvJi  jivJit\  pvCi   [lo[vJ=o
janji  jinjit   panci   lonjong
Manawa aksara sesigegeing wanda kang ngarep kudu dipangku uga kudu aksara nya  dudu
aksara    na   
av\[jlog\   anjlog
[aov\cL=    onclang
[mv\cL[mv\[cL  mencla-mencle
kiv\[cL=okiv\[cL=o  kinclong-kinclong
b. Ora nunggal tembung, yen katulis nganggo aksara Latin ora nunggal
sagandhengan, kayata :
jznCipi/.   Jangan cipir
pknJ=ki]k\,  pakan jangkrik
pznNnC|cu/.   Panganan cucur 4. Wanda kang mawa panjingan la , kang mawa sandhangan cakra utawa kang mawa
sandhangan keret, ora kena kaulur didadekake rong wanda, kayata :
bLefug\  ku]puk\  k}teg\
bledug   krupuk   kreteg
ci]wis\  [sLo[vJ/o  s}gep\
criwis   slonjor   sregep
mung yen ana perlune, kayata tumrap ing tembang , dienggo ngganepi guru wilanganing
gatraning tembang, kena kaulur dadi :
bXdug\  krupuk\  kxteg\
baledug  karupuk  kareteg
criwis\  s[lo[vj/o sxgep\
cariwis   salonjor  saregep
5. Wandane tembung kang mawa sandhangan pengkal , ora kena kaulur didadekake rong
wanda , sanajan tumrap ing tembang:
sef-   lg-   kf-
sedya   lagya   kadya
bg-   set-
bagya   setya
Ora kena kaulur mangkene :
sefiy  lgiy  kfiy
sediya   lagiya   kadiya
bgiy  setiy
bagiya   setiya
6. Aksara Jawa ora kena nganti sungsun telu, mundhak ngebakebaki papan, mulane
pasangan kang dumunung ana ing sangisoe aksara, ora kena ditrapi panjingan la utawa
panjingan wa  (wa gembung) Tuladhane :
am\bles\  jum\bL_  gem\bÓ|k\
ambles    jumbleng  gembluk mzn\kWci   ank\kW[lon\
mangan kwaci   anak kwalon
Tumrap pasangan kang katulis jejer karo aksara kang dipasangi, ora ana pekewuhe ditrapi
panjingan la utawa panjingan wa  (wa gembung ). Tuladhane, kayata :
cumPÓ|   tumPLk\   kemPÓ|=kemPLu=
cumplung  tumplak   kemplung kemplung
vemPÓ|k\  mnukSWri   pe[nDokSWs
nyempluk  manuk swari   pendhok swasa
Cathetan :
Tembung kang mawa wanda panjingan wa (wa gembung ), wanda iku kena diulur
didadekake rong wanda, kajaba tembung kang mung sawanda. Tuladhane, kayata :
kWci   kW[lon\   sW/g kena diulur dadi :
kuwci   kuw[lon\   suw/g
Nanging   fWi    ora kena kaulur dadi  :  fuwi.
Apa tulisan ing ngisor iki bener ?
AmBÃh  amBÃ/   amBÃu/   [go[mBÃok\
Ambyah  ambyar  ambyur  gombyok
Bener. Tulisan ing dhuwur iku ora ana aksara kang sungsun telu, sabab pengkal iku dudu
aksara, nanging sandhangan, kalebu sandhangan wyanjana.
7. Tembung manca kang wandane wekasan menga lan legena aswara miring, wanda iku
kudu katulis mawa wignyan. Tuladhane :
Ap+i]kh   E[roph   A[mrikh
Afrika    Eropa    Amerika
Cathetan :  Tembung “wathathitha” (tembung pangungun kata seru)) Manawa iku dianggep tembung
manca (saka basa apa ?) kudu katulis aksara Jawa  : wqhqiqh.. Nanging yen iku tembung
Jawa (Tembung Jawa kang muncul anyar-anyaran), katulis tanpa wignyan, mangkene :
wqqiq.
8. Tembung lingga 3 wanda :
a. Yen kabeh wandane menga , wanda kapindho lan katelu legena , sanajan
pakecapane wanda kapisan mawa pepet, panulise tanpa pepet. Tuladhane :
sgr  fnw   wtr  ktr
sagara   danawa  watara   katara
b. Yen wandane kapisan lan kapindho menga legena, wandane kapisan sigeg aksara
irung lan pakecapane mawa pepet, panulise wanda kapisan uga mawa pepet
benFr  kevCn  temBg  b_gl
bendara  kencana  tembaga  benggala
Sing nyebal : pnDw.
Katulis  pnDw    sabab tembung iku ateges  put][n%nÕ|      . Yen Katulis 
penDw    banjur ateges  put][n%enÕ|         mangka ora ana paraga
wayang kang jenenge  %enÕ|    
c. Tembung lingga 3 wanda liya-liyane , panulise wandane kapisan mawa pepet
utawa ora miturut pakecapane . Tuladhane :
s=sr  X[nTr  lmPit  cemPurit\
sangsara lentera   lampita  cempurit
d. Tembung manca 3 wanda kang wis rumasuk dadi tembung Jawa , panulise lan
pakecapane miturut kedaling swarane ilat Jawa . msK[p   Asline  : maatschapij
grsi   Asline  : garage
bgsi   Asline  : bagage
9. Tembung lingga 3 wanda sing kramane mung ganti swarane sawanda utawa rong wanda
, panulise wandane kapisan ing tembunge krama padha karo wandane kapisan ing
tembunge ngoko.
wtwis\  wtr  temBgi  temBg
watawis  watara   tembagi  tembaga
mnwi   mnw   sgnTen\  sgr
manawi  manawa  saganten  sagara
10. Panulise tembung yogyaswara , tembunge sing ngarep karo sing buri mung beda
wandane wekasan. Tuladhane :
bqrbqri  rsekSrsekSi  ApSrApSri
bathara-bathari  raseksa-raseksi  apsara-apsari
11. Wandane tembung kang kaprungu mawa aksara  wa   sanajan mung mandaswara ,
aksara wa iku kudu ditulis , kayata :
buwn  kuws  suwr   ku[wni
buwana  kuwasa  suwara   kuweni
kuwt\  luwk\  ruwef\  [gow=
kuwat   luwak   ruwed   gowang
12. Wandane tembung kang kaprungu mawa aksara  ya   sanajan mung mandaswara ,
aksara  ya iku kudu ditulis, kayata :
rupiyh   siy=   c]i[yos\  [by
rupiyah   siyang   criyos   beya [r[yog\   [k[yok\  si[yos\
reyog    keyok   siyos
TEMBUNG DWI PURWA
Yen puwaning lionggane awujud aksara legena, dadine dwipurwa wandane kapiosan lan
kapndho  uga awujud aksara legena, kayata :
lr   ->  llra  jk   -> jjk
by   -> bby  pti   -> ppti
fn   -> ffn   bvu   -> bbvu
Dwipurwa, ejaan aksara Latin karo aksara Jawa beda. Panulise Latin tembuing-tembung ing
dhuwur iku wandane kapisan nganggo “e”, mangkene :
Lelara  Jejaka  bebaya  pepati  dedana  bebanyu
Sandhangan swara katut ing dwipurwa, kajaba taling tarung palsu, kayata :
liru  liliru  telu   tetelu
liru  leliru   telu   tetelu
[tl  [t[tl  [kon=  [ko[kon
Tela   tetela   konang   kekonang
suguh   susuguh  silih   sisilih
suguh   sesuguh  silih   sesilih Sing nyebal :  p]ikS  pp]ikS
Taling tarung palsu ora katut ing dwipurwa, kayata :
[tomB  t[tomB  [m=os  m[m=os
Tamba   tetamba  mangsa  memangsa
[gonf  g[gonf  [t=og  t[t=og
Ganda   geganda  tangga   tetangga
Sandhangan wyanjana ora katut ing dwipurwa, kayata :
tu]k   tutu]k  k]ms\  kk]ms\
truka   tetruka   kramas   kekramas
[k]o[d=o  [ko[k]o[d=ozn\
Krodhong  kekrodhongan
Sandhangan panyigeging wanda ora katut dwipurwa
w/t   ww/t  lu=guh  lulu=guhan\
warta   wewarta  lungguh  lelungguhan
li=gih  lili=gihan\ w/ni   ww/ni
linggih   lelinggihan  warni   wewarni
aksara  sesigeg  ora katut ing dwipurwa, kayata :
linTu   lilinTtu  lvCu/  llvCu/
lintu   lelintu   lancur   lelancur
XmBut\  XXmBut\  gu]mBul\  gugu]mBulLn\
Lembut  lelembut  grumbul  gegrumbulan
lumBn\  lulumBn\  pipinD  pipinDn\
lumban  lelumban  pindha  pepindhan TEMBUNG DWILINGGA
1. Sadurunge  ngandharake tembung dwilingga, luwih dhisik panitra nedya mratelakake
“sastralaku” , Jawa kuna  “ çastralampah”
Apa ta sastra laku utawa çastra lampah iku ?
Sastra laku (çastralampah ) iku carane maca utawa carane ngucapake tembung apurwa
aksara  ha   kang dumunung ing saburine tembung kang wandane wekasan sigeg, sarana
ha iku diucapake kaya aksara sesigeging wanda iku ; kajaba yen sesigege iku aksara  ka .
Tuladhane , kayata :
Panulise :
mznHpem\   wisHfus\  axpHufn\
Pamacane kudu miturut sastra laku :
nznNpem\   wisSfus\  axpPufn\
Ing basa Jawa kuna ora mung pamacane bae sing kudu miturut çastralampah , uga
panulise. Tuladhane , pethikan saka layang Bharatayuddha karangane Empu Sedah :
aXpikzumh     (kaca 8) , yen katulis Latin : Halep ikang umah  = endahing omahe,
endahing kedhatone.
kfi[nt]ni[zogrpuh    (kaca 9 ) Yen katulis Latin : Kadi netra ning ogha rapuh =
kaya mripate wong kang nandhang susah dening lara asmara.
2. Saiki ngrembug bab sing pokok, yaiku tembung dwilingga .
a. Tembung dwilingga ora kena katulis nganggo angka 2, kayata :
XmuXmu  xpet>pet\  XzukLezuk\
Ora  kena  :    Xmu
2
 ,     xpet\
2
  ,  Xzuk\
2
b. Tembung dwilingga kang linggane apurwa  ha  lan wandane wekasan sigeg
saliyane  k   pamcane mituirut sastralaku nanging panulise ora. Panulise  :
alunHlun\agulHgul\ai=gilHi=gil\[a=g[lH=gl\
aicipHicip\aili/aili/,a=g=a=g=.
Pamacane : 
alunNlun\agulLgul\ai=gilLi=gil\[a=g[lL=gl\aicipPi
cip\ aili/rili/,a=g=z=g=
Ora kena diwaca :
apikKpik\[an[kKnk\[asu[kKsuk\,
Lemu-lemu, repet-repet, lenguk-lengu.
Alun-alun, agul-agul, inggil-inggil, engal-enggal, icip-icip, ilir-ilir,anggang-anggang.
Apik-apik, enak-enak, esuk-esuk.
BAB   23    TEMBUNG JAMBORAN
1. Tembung jamboran  (camboran )tugel utawa jamboran wancahan panulise padha karo
pakecapane, kayata :
[kWXm\  fub=  k[kK=o  [kozel\
Kwelem  dubang kakkong  kongel
2. Tembung jamboran wuutuh , yen tembunge ngarep wandane wekasan sigeg saliyane  
ka   tembunge sing buri apurwa aksara  ha    pamacane miturut sastra laku , nanging
panulise ora.
Panulise :
kemB=asem\  aur=ayu  aymHls\
 anDpH[s/o
Pamacane : kemB=zsem\  aur=zyu  aymMls\
 anDpH[s/o
kembang-asem urang-ayu  ayam-alas 
 andhap-asor
3. Tembung jamboran wutuh liyane, panulise padha karo pamacane , kayata :
ngsri,  kuputru=  guruwil=zn\ sputLemh
naga-sari  kupu tarung  guru-wilangan  saput-lemah
gugu/gunu=
gugur-gunung

aksara jawa (zumratun nikmah)

Minggu, 15 Januari 2012

CERITA RAMAYANA (NOOR KHOIRUNNISA 9F)

Prabu Dasarata dari Ayodhya

Wiracarita Ramayana menceritakan kisah Sang Rama yang memerintah di Kerajaan Kosala, di sebelah utara Sungai Gangga, ibukotanya Ayodhya. Sebelumnya diawali dengan kisah Prabu Dasarata yang memiliki tiga permaisuri, yaitu: Kosalya, Kekayi, dan Sumitra. Dari Dewi Kosalya, lahirlah Sang Rama. Dari Dewi Kekayi, lahirlah Sang Bharata. Dari Dewi Sumitra, lahirlah putera kembar, bernama Lakshmana dan Satrugna. Keempat pangeran tersebut sangat gagah dan mahir bersenjata.
Pada suatu hari, Rsi Wiswamitra meminta bantuan Sang Rama untuk melindungi pertapaan di tengah hutan dari gangguan para rakshasa. Setelah berunding dengan Prabu Dasarata, Rsi Wiswamitra dan Sang Rama berangkat ke tengah hutan diiringi Sang Lakshmana. Selama perjalanannya, Sang Rama dan Lakshmana diberi ilmu kerohanian dari Rsi Wiswamitra. Mereka juga tak henti-hentinya membunuh para rakshasa yang mengganggu upacara para Rsi. Ketika mereka melewati Mithila, Sang Rama mengikuti sayembara yang diadakan Prabu Janaka. Ia berhasil memenangkan sayembara dan berhak meminang Dewi Sita, puteri Prabu Janaka. Dengan membawa Dewi Sita, Rama dan Lakshmana kembali pulang ke Ayodhya.
Prabu Dasarata yang sudah tua, ingin menyerahkan tahta kepada Rama. Atas permohonan Dewi Kekayi, Sang Prabu dengan berat hati menyerahkan tahta kepada Bharata sedangkan Rama harus meninggalkan kerajaan selama 14 tahun. Bharata menginginkan Rama sebagai penerus tahta, namun Rama menolak dan menginginkan hidup di hutan bersama istrinya dan Lakshmana. Akhirnya Bharata memerintah Kerajaan Kosala atas nama Sang Rama.

[sunting] Rama hidup di hutan

Dalam masa pengasingannya di hutan, Rama dan Lakshmana bertemu dengan berbagai raksasa, termasuk Surpanaka. Karena Surpanaka bernafsu dengan Rama dan Lakshmana, hidungnya terluka oleh pedang Lakshmana. Surpanaka mengadu kepada Rawana bahwa ia dianiyaya. Rawana menjadi marah dan berniat membalas dendam. Ia menuju ke tempat Rama dan Lakshmana kemudian dengan tipu muslihat, ia menculik Sinta, istri Sang Rama. Dalam usaha penculikannya, Jatayu berusaha menolong namun tidak berhasil sehingga ia gugur.
Rama yang mengetahui istrinya diculik mencari Rawana ke Kerajaan Alengka atas petunjuk Jatayu. Dalam perjalanan, ia bertemu dengan Sugriwa, Sang Raja Kiskindha. Atas bantuan Sang Rama, Sugriwa berhasil merebut kerajaan dari kekuasaan kakaknya, Subali. Untuk membalas jasa, Sugriwa bersekutu dengan Sang Rama untuk menggempur Alengka. Dengan dibantu Hanuman dan ribuan wanara, mereka menyeberangi lautan dan menggempur Alengka.

Rama menggempur Rawana

Rawana yang tahu kerajaannya diserbu, mengutus para sekutunya termasuk puteranya – Indrajit – untuk menggempur Rama. Nasihat Wibisana (adiknya) diabaikan dan ia malah diusir. Akhirnya Wibisana memihak Rama. Indrajit melepas senjata nagapasa dan memperoleh kemenangan, namun tidak lama. Ia gugur di tangan Lakshmana. Setelah sekutu dan para patihnya gugur satu persatu, Rawana tampil ke muka dan pertarungan berlangsung sengit. Dengan senjata panah Brahmāstra yang sakti, Rawana gugur sebagai ksatria.
Setelah Rawana gugur, tahta Kerajaan Alengka diserahkan kepada Wibisana. Sita kembali ke pangkuan Rama setelah kesuciannya diuji. Rama, Sita, dan Lakshmana pulang ke Ayodhya dengan selamat. Hanuman menyerahkan dirinya bulat-bulat untuk mengabdi kepada Rama. Ketika sampai di Ayodhya, Bharata menyambut mereka dengan takzim dan menyerahkan tahta kepada Rama.